Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου 

Η Μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου άρχισε να κτίζεται το 1088 από τον Όσιο Χριστόδουλο το Λατρηνό, στον οποίο ο αυτοκράτωρ του Βυζαντίου Αλέξιος Α΄ ο Κομνηνός, με χρυσόβουλο, χάρισε το μικρό άγονο και άνυδρο νησί της Πάτμου και τα γύρω νησιά για να εγκατασταθεί . Μαζί του, ήρθαν και εγκαταστάθηκαν μοναχοί και πολίτες, κυρίως από την Κρήτη και την μικρά Ασία! 

Σύμφωνα με τον όρο που υπήρχε στο χρυσόβουλο του Αλέξιου του Α΄, όφειλαν να είναι χωρίς γυναίκες και παιδιά! Η ανάγκη όμως να καλλιεργηθεί το νησί, επέτρεψε την εγκατάσταση οικογενειών μακριά από την Μονή, στο βόρειο άκρο του νησιού. Τα σύνορα των λαϊκών άρχιζαν από τον άγιο Νικόλα τον Εύδηλο μέχρι την περιοχή της Βαγιάς, όπου δεν είχαν δικαίωμα να πηγαίνουν οι μοναχοί! 

Τον 12ο αιώνα μ.Χ. ο τότε ηγούμενος της Μονής, για να την προφυλάσσουν από τις επιδρομές των πειρατών που άρχιζαν εκείνη την περίοδο, επέτρεψε στους χωρικούς και στους στρατιώτες να μένουν μέσα στη Μονή τους καλοκαιρινούς μήνες . Έτσι τον 13ο αιώνα οι λαϊκοί ζητούν να εγκατασταθούν στην περιοχή γύρω από τη Μονή, ώστε να προστατεύονται σε αυτή, και να την υπερασπίζονται! 

Η Ιερά Μονή υπάγεται στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, και είναι Πατριαρχική Εξαρχία με Πατριαρχικό έξαρχο τον ηγούμενο του, με ειδικά προνόμια. Με τα τεράστια 15 μέτρων ύψους, τείχη του, δεσπόζει του νησιού. Κατά τη διάρκεια των πειρατικών επιδρομών, οι κάτοικοι έβρισκαν προστασία μέσα σ αυτά. Πάνω από τις δύο και μοναδικές πόρτες του, υπάρχει ο λεγόμενος φονιάς, ένα είδος εξώστη, από τον οποίο έριχναν ζεματιστό λάδι, για να εμποδίσουν την είσοδο των πειρατών. Είναι κτισμένη σε πέντε επίπεδα και έχει πολλά στοιχεία από την παραδοσιακή νησιώτικη αρχιτεκτονική. Η αρχική της μορφή πλοίου, με πλώρη στο Ικάριο πέλαγος, αλλοιώθηκε λόγω των διαφόρων αναγκών που προέκυψαν, για προσθήκες και διαμορφώσεις. Τα κελιά των μοναχών είναι κτισμένα γύρω από το καθολικό. Η Μονή έχει δέκα παρεκκλήσια εκ των οποίων τα τέσσερα είναι στην αυλή. Στο Καθολικό της Μονής, υπάρχει το τέμπλο, μοναδικής τέχνης, έργο του 1820, φιλοτεχνημένο από 12 γλύπτες. Οι εικόνες και οι τοιχογραφίες του Καθολικού είναι αξεπέραστης ομορφιάς και αξίας.

Μουσείο - Βιβλιοθήκη 

Το σκευοφυλάκιο, όπως και η βιβλιοθήκη, ξεκίνησε να δημιουργείται από τον Όσιο Χριστόδουλο. Στην είσοδό του υπάρχει αντίγραφο εικόνας της Αποκάλυψης του 1626. Στο σκευοφυλάκιο, φυλάσσεται ένα μεγάλο μέρος από τα κειμήλια της Μονής, καθώς και εικόνες ανεκτίμητης αξίας . Μεταξύ αυτών και η ψηφιδωτή εικόνα του Αγ. Νικολάου του 11ου αιώνα. Φυλάσσονται επίσης υφαντά και άμφια χρυσοκέντητα, δωρεές πλουσίων Πατμίων. Ασημένια και χρυσά σκεύη, μοναδικά αριστουργήματα, με γνωστότερο από αυτά την μίτρα του Πατριάρχη Νεόφυτου του ΣΤ΄ που είναι διακοσμημένη με πολύτιμα πετράδια και χρυσό. Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο της Μονής είναι η Βιβλιοθήκη της. Η Βιβλιοθήκη. Είναι η γραπτή ιστορία τόσο της Μονής όσο και του νησιού ολόκληρου. Μέσα στα έγγραφα της υπάρχει το ιδρυτικό χρυσόβουλο, όπου ο Αλέξιος ο Α’ ο Κομνηνός παραχωρούσε το 1088 στον Όσιο Χριστόδουλο την Πάτμο. 

Είναι μια πλούσια πηγή πληροφοριών για τον μοναστικό βίο και τις συνθήκες που έθεταν οι εκάστοτε κατακτητές.(π.χ. φόρους, μορφές εμπορίου και διοίκησης). Στο παρεκκλήσι του Οσίου Χριστοδούλου δίπλα στο Καθολικό, σώζονται: Σε ειδικό εκθετήριο, το σκήνωμα του Οσίου Χριστοδούλου, η κάρα του Αποστόλου Θωμά, η λάρνακα του Αγίου Στεφάνου, του Αγίου Ιακώβου του Πέρσου, του Αγίου Παντελεήμονος και άλλων. Αξίζει επίσης να αναφερθεί πως το πολύτιμο χειρόγραφο με τους διαλόγους του Πλάτωνα που βρισκόταν στην Ιερά Μονή Πάτμου, εκλάπη γύρω στο 1800 και βρίσκεται σήμερα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Είναι ο κώδικας αριθ. 39 της συλλογής Κλάρκ. Σημαντικός είναι επίσης ο κώδικας αριθ. 67 ο λεγόμενος και πορφυρούς με αποσπάσματα από το Κατά Μάρκο Ευαγγέλιο από τον οποίο κώδικα 33 φύλλα βρίσκονται στην Πάτμο, 182 στο Λένιγκραντ, 2 στη Βιέννη, 4 στο Βρετανικό Μουσείο, 6 στο Βατικανό και 1 στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών. 

Το 2006 προσετέθη νέα πτέρυγα στην οποία εκτίθενται συλλογές αρχαιοτήτων ελληνιστικής, ρωμαϊκής, παλαιοχριστιανικής και βυζαντινής εποχής, μεταξύ αυτών η κεφαλή από το άγαλμα του Διονύσου, η εγκαίνιος λίθος και θωράκια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής του Θεολόγου. 

fShare

Tweet